Bir sayfa sunucuda duruyor, adresi çalışıyor, açıldığında içeriği eksiksiz görünüyor; ama sitenin hiçbir menüsünden, hiçbir yazısından ve hiçbir listesinden oraya giden yol yoksa o sayfa kendi adasında yaşıyor demektir.
Benzetme burada bitiyor, çünkü sonuçları tamamen somut. Ana sayfadan başlayıp bağlantıları izleyen bir tarayıcı bu sayfaya hiçbir zaman varamaz. Sitede gezinen bir kullanıcı da varamaz. Sayfaya ulaşmanın tek yolu adresini zaten biliyor olmaktır. Bu sayfalara yetim sayfa (orphan page) denir ve tespit edilmelerini zorlaştıran şey tam olarak bu özellikleridir: site denetiminde kullanılan araçların çoğu, yetim sayfanın bulunamadığı yoldan çalışır.
Yetim sayfa nedir?
Yetim sayfa, yayında olan ve isteğe normal yanıt veren (200 OK), fakat aynı alan adı içindeki hiçbir sayfadan bağlantı almayan sayfadır. Tanımın belirleyici parçası "hiçbir" kelimesidir. Tek bir iç bağlantı bile varsa sayfa artık yetim değildir; olsa olsa zayıf bağlanmış bir sayfadır ve ona bambaşka bir çözüm uygulanır.
Sınırın nerede olduğu pratikte sık karışır. Menüde görünmeyen ama bir blog yazısı içinden bağlantı alan sayfa yetim değildir. Buna karşılık yalnızca site haritasında listelenen bir sayfa yetimdir, çünkü site haritası bir adres listesidir, bağlantı değildir. Yalnızca dışarıdan bağlantı alan bir sayfa da kendi sitesinin ağı açısından yetimdir.
Bir istisna kategorisi vardır ve baştan ayrılmalıdır: kasıtlı olarak bağlantısız bırakılan sayfalar. Form gönderimi sonrası açılan teşekkür sayfası, ödeme dönüş sayfası veya yalnızca reklam kampanyasına özel iniş sayfası teknik tanıma uyar ama bir sorun değildir. Bunlar zaten site içinden ulaşılmaması gereken sayfalardır. Yetim sayfa listesi çıkarırken bu grubu işaretleyip kenara koymak, listenin geri kalanını anlamlı hale getirir.
Bir sayfa nasıl yetim kalır?
Yetim sayfalar nadiren tek tek doğar. Neredeyse her zaman bir yapısal olayın yan ürünü olarak, toplu halde ortaya çıkarlar.
- Kampanya ve sezon sayfaları. İndirim biter, ana sayfadaki afiş ve menüdeki bağlantı kaldırılır, sayfanın kendisi yerinde durmaya devam eder.
- Kapatılan kategoriler. Bir kategori veya etiket silinir, altındaki ürün ve yazı adresleri yaşamaya devam eder ama onlara giden tek yol o kategoriydi.
- Taşınan içerik. Adres yapısı değişir, eski adresten yeni adrese yönlendirme kurulur, fakat site içindeki bağlantılar hâlâ eski adresi işaret ediyordur veya yeni adrese hiçbir yerden bağlantı verilmemiştir.
- Şablon değişimi. Tema veya sayfa şablonu değişince "ilgili içerikler" bloğu, alt menü ya da sayfalama bağlantıları kaybolur. Tek seferde en çok yetim sayfa üreten senaryo budur, çünkü onlarca sayfa aynı anda bağlantısız kalır ve dışarıdan hiçbir şey bozulmuş görünmez.
- Filtreli ve parametreli adresler. Liste sayfalarının bazı varyantları site haritasına girer ama hiçbir yerden bağlantı almaz.
- Yayın akışına düşmeyen içerikler. İçerik yönetim sisteminde taslaktan yayına alınan, ancak kategori listesine ya da arşiv sayfasına hiç düşmeyen içerikler doğuştan yetimdir.
Bu listenin ortak noktası şudur: hiçbirinde sayfayı yayınlayan kişi hata yapmamıştır. Sayfa doğru üretilmiş, sonra etrafındaki bağlantı yapısı değişmiştir. Bu yüzden yetim sayfa denetimi tek seferlik bir temizlik değil, yapısal değişikliklerin ardından tekrarlanan bir kontroldür.
Yetim sayfanın üç ayrı maliyeti
Yetim sayfa genellikle tek bir sorun gibi anlatılır, oysa birbirinden bağımsız üç ayrı zarar üretir ve bunların çözümleri de aynı değildir.
Keşif. Google'ın kendi başlangıç rehberindeki ifade açıktır: Google sayfaları öncelikle, daha önce taradığı diğer sayfalardaki bağlantılar üzerinden bulur. Arama tarafındaki adres keşfi de aynı mantıkla tanımlanır; bazı sayfalar Google'ın zaten ziyaret etmiş olmasından bilinir, bazıları bilinen bir sayfadan yeni bir sayfaya verilen bağlantı üzerinden bulunur, bazıları da gönderilen site haritası üzerinden. Yetim sayfa bu üç kanaldan en güçlü olanını kullanamaz ve keşfi tamamen ikincil kanallara kalır.
Bağlam sinyali. Keşif sorunu bir şekilde çözülse bile iç bağlantının ikinci bir işi vardır. Bağlantı, sayfanın hangi konu kümesine ait olduğunu, hangi ifadeyle anıldığını ve site içinde nereye yerleştirildiğini anlatır. Site haritasındaki bir satır bunların hiçbirini taşımaz. Dizine girmiş bir yetim sayfa da bu bağlamdan yoksundur.
Kullanıcı yolu. Yetim sayfaya arama üzerinden gelen kişi çıkmaz sokağa girmiş olur. Sayfa ilgili ürüne, ilgili hizmete veya bir sonraki adıma bağlanmıyorsa ziyaretin gidebileceği bir yer yoktur. Bu, ölçülmesi en kolay ama en sık atlanan maliyettir.
Site haritasında olmak neden yeterli değil?
Yetim sayfa konusundaki en yaygın yanlış varsayım şudur: sayfa site haritasında olduğu sürece sorun yoktur. Google'ın dokümantasyonu bu varsayımı iki ayrı yerden zayıflatır.
Birincisi kapsam: site haritası arama motorlarının sitedeki adresleri keşfetmesine yardımcı olur, ancak içindeki her öğenin taranacağını ve dizine alınacağını garanti etmez. Site haritası göndermenin kendisi de yalnızca bir ipucu olarak tanımlanır; Google'ın dosyayı indireceğinin veya adresleri taramak için kullanacağının garantisi yoktur.
İkincisi tavsiyenin kendisi: aynı dokümantasyon, sayfalar düzgün bağlanmışsa Google'ın sitenin büyük bölümünü zaten keşfedebileceğini söyler ve "düzgün bağlanmak" ifadesini net biçimde tanımlar. Önem verdiğiniz her sayfaya bir tür navigasyon üzerinden, yani menü veya sayfalara yerleştirdiğiniz bağlantılar aracılığıyla ulaşılabilmelidir. Büyük sitelerde her sayfanın en az bir başka sayfadan bağlantı almasını sağlamak zorlaştığı için Googlebot'un bazı yeni sayfaları keşfetmeyebileceği de aynı yerde belirtilir. Google küçük siteyi kabaca beş yüz sayfa ve altı olarak tarif eder; ölçek bunun üzerine çıktıkça bağlantı boşluklarının kendiliğinden kapanma ihtimali düşer.
Yani site haritası ve iç bağlantı aynı işi yapmaz, birbirinin yedeği de değildir. Site haritası adres bildirir. Bağlantı ise adresle birlikte bağlam, ifade ve konum bildirir. Bir sayfanın site haritasında olması onu keşfedilebilir yapabilir, ama site içindeki yerini tanımlamaz.
Yetim sayfa nasıl tespit edilir?
Tespitin mantığı tek cümleye sığar: yetim sayfa, bağlantıları izleyen bir taramanın bulamadığı ama sitede gerçekten var olan sayfadır. Bu yüzden tek bir listeyle bulunamaz. En az iki listeye ihtiyaç vardır ve bunlardan yalnızca biri tarama olabilir.
Site haritası ile tarama listesini karşılaştırma
Yöntemin çekirdeği budur. Birinci liste, ana sayfadan başlayıp yalnızca bağlantıları izleyen bir taramadan çıkar: tarayıcının kendi başına ulaşabildiği tüm adresler. İkinci liste, sitenin var olan adreslerini başka bir kaynaktan gelir. Bu kaynak site haritası olabilir, içerik yönetim sisteminin sayfa dökümü olabilir, analitik aracındaki giriş sayfası raporu olabilir veya Search Console'un bildiği adresler olabilir. İkinci listede olup birinci listede olmayan her adres yetim sayfa adayıdır.
Masaüstü tarayıcı yazılımları (Screaming Frog gibi) bu karşılaştırmayı kendi içinde yapar: site haritasını taramaya ayrıca dahil edip yalnızca site haritasında bulunan adresleri ayrı bir başlıkta raporlar. Burada tek gerçek risk tarama ayarlarıdır. JavaScript ile üretilen menüler işlenmediğinde, robots kuralları taramayı kestiğinde veya parametreli adresler hariç tutulduğunda liste yanıltıcı biçimde şişer. Bir adresi yetim ilan etmeden önce taramanın onu neden göremediğini anlamak gerekir.
Search Console'da hangi sinyaller işe yarar?
Search Console yetim sayfaları doğrudan listeleyen bir rapor sunmaz, ama üç noktadan güçlü ipucu verir. Sayfa dizine ekleme raporu Google'ın bildiği adresleri ve durumlarını gösterir; burada "keşfedildi, şu anda dizine eklenmedi" durumu, Google'ın adresi bulduğunu ama henüz taramadığını anlatır. Adres denetimi aracı tek bir adres için Google'ın onu nasıl bulduğunu ortaya koyar. Üçüncüsü daha az kullanılır ve ters okunması gerekir: bağlantılar raporundaki en çok iç bağlantı alan sayfalar tablosu, adları üzerinde yazdığı gibi bağlantı sayısına göre sıralanır. Sıfır iç bağlantısı olan bir sayfa bu tabloda hiç görünmez. Yani aranan şey listenin başındaki sayfalar değil, listede hiç bulunmayanlardır. Search Console verisinin bu tür ters okumalarını ve raporların gerçekte neyi ölçtüğünü Search Console veri takibi rehberinde ayrıntılı ele alıyoruz.
Sunucu kayıtları ve analitik
Sunucu kayıtları, Googlebot'un gerçekte hangi adresleri istediğini gösteren tek kaynaktır. Site haritasında yer alıp aylardır hiç istenmemiş bir adres güçlü bir adaydır. Kayıt analizi kurulum ve yorumlama maliyeti taşır, bu yüzden birkaç yüz sayfalık bir sitede ilk adım değildir; on binlerce adresli sitelerde ise karşılaştırma taramasının tek başına çözemediği durumları açığa çıkarır. Analitik tarafında ise farklı bir sinyal aranır: yalnızca reklam veya e-posta üzerinden trafik alan, site içi yönlendirmeyle hiç ziyaret edilmeyen sayfalar. Bu sayfalar çoğu zaman ya kasıtlı iniş sayfalarıdır ya da unutulmuş kampanya sayfaları.
Bulunan sayfa değerli mi? Karar çerçevesi
Tespit bir liste üretir, liste ise kendiliğinde bir iş emri değildir. Yetim sayfa denetiminin en çok zaman kaybettiren aşaması, listedeki her adrese iç bağlantı vermeye çalışmaktır. Sayfaların önemli bir bölümü bağlanmayı değil kaldırılmayı hak eder. Karar iki soruyla verilir: sayfa hâlâ karşılığı olan bir ihtiyaca cevap veriyor mu ve içeriği başka bir sayfayla çakışıyor mu.
| Sayfanın durumu | Ne anlama gelir | Karar |
|---|---|---|
| Arama gösterimi ve trafiği var, içeriği geçerli | Sayfa iş yapıyor, yalnızca ağa bağlı değil | İlgili üst sayfadan ve konu komşularından bağlantı ver, uygun listelere ekle |
| Gösterimi yok ama içeriği geçerli ve benzeri bulunmuyor | Hem keşif hem bağlam eksik | Bağlantıyı kur, başlık ve içerik yeterliliğini gözden geçir, site haritasında tut |
| İçeriği başka bir sayfayla büyük ölçüde örtüşüyor | Aynı ihtiyaç için iki sayfa var | Güçlü sayfada birleştir, eski adresi ona yönlendir |
| Süresi geçmiş kampanya, satılmayan ürün, karşılıksız sayfa | Sayfanın işlevi bitmiş | Yerine geçen sayfa varsa yönlendir, yoksa yayından kaldır ve site haritasından çıkar |
| Teşekkür sayfası, ödeme dönüşü, reklama özel iniş sayfası | Kasıtlı olarak bağlantısız | Listeden çıkar, gerekiyorsa aramaya kapat ve site haritasında tutma |
Değerli sayfa ağa nereden bağlanır?
Tutmaya karar verdiğiniz sayfa için bağlantı kaynağı rastgele seçilmez. Pratikte üç kaynak birlikte çalışır: sayfanın doğal olarak altında durduğu üst sayfa (kategori, hizmet ana sayfası veya konu merkezi), konu bakımından en yakın iki üç içerik ve gerekiyorsa şablon düzeyindeki listeler. Bağlantının metin içinden verilmesi, sayfanın ne hakkında olduğunu anlatan bir ifadeyle verilmesi anlamlıdır; adres yapıştırmak keşfi çözer ama bağlamı çözmez.
Tek bağlantı sayfayı yetimlikten çıkarır. Buna karşılık Google'ın ölçütü bağlantı sayısı değil erişilebilirliktir: önem verdiğiniz sayfaya bir tür navigasyon üzerinden ulaşılabiliyor olması beklenir. Yeni kurulan bağlantının keşfi hızlandıracağını söylemek doğru, dizine alınmayı garanti edeceğini söylemek yanlış olur; Google keşfettiği her sayfayı taramaz ve taradığı her sayfayı dizine almaz.
Sayfayı ağa bağlamadan önce sayfanın kendi durumuna da bakmakta yarar var. Yıllardır bağlantısız duran bir sayfanın başlığı, açıklaması ve başlık hiyerarşisi çoğu zaman güncel şablona uymaz. Sayfa düzeyinde bir site içi SEO analizi ile bu eksikleri bağlantıyı kurmadan önce kapatmak, sayfanın bağlandıktan sonra da bir işe yaramasını sağlar.
Hangi sayfadan hangi sayfaya, hangi ifadeyle ve hangi derinlikte bağlantı verileceği kendi başına ayrı bir konudur. Bağlantı mimarisinin kurulumunu, anchor seçimini, tıklama derinliğini ve menü ile içerik bağlantıları arasındaki farkı iç linkleme rehberinde ayrıntılı biçimde ele alıyoruz. Bu yazının işi sayfayı bulmak ve kaderine karar vermek, o yazının işi ise bulunan sayfayı doğru yere bağlamak.
Değersiz sayfada birleştirme yönlendirme ve kaldırma
Listenin geri kalanı için üç ayrı yol vardır ve aralarındaki fark önemlidir.
Birleştirme. İçerik başka bir sayfayla örtüşüyorsa, iki zayıf sayfayı ayakta tutmak yerine güçlü olanda toplamak daha sağlıklıdır. Eski adres kalıcı yönlendirme ile birleştirilen sayfaya gönderilir. Yönlendirme hedefinin konu olarak gerçekten karşılık gelmesi şarttır; onlarca yetim sayfayı topluca ana sayfaya yönlendirmek bir çözüm değil, sorunu görünmez kılma girişimidir.
Kaldırma. Karşılığı kalmamış sayfa yayından kaldırılır. Kalıcı olarak kaldırılan adres için sunucunun sayfanın artık bulunmadığını bildirmesi yeterlidir. Kaldırma kararı verildiğinde asıl atlanan adım şudur: adres site haritasından da çıkarılmalıdır. Aksi halde site haritası artık var olmayan sayfaları bildirmeye devam eder.
Aramaya kapatma. Sayfanın kalması ama arama sonuçlarında görünmemesi gerekiyorsa (teşekkür sayfaları, filtre varyantları, iç kullanım sayfaları) dizine alınmasını engelleyen işaret kullanılır. Bu durumda sayfa site haritasında tutulmaz, çünkü site haritası "bu sayfaların dizine girmesini istiyorum" anlamına gelen bir bildirimdir.
Yetim sayfa üretimini durduran rutin
Denetim sonrasında liste temizlenir, birkaç ay sonra benzer bir liste yeniden oluşur. Bunun sebebi temizliğin eksik yapılması değil, sayfaları yetim bırakan olayların rutinin parçası olmasıdır. Beş alışkanlık bu döngüyü belirgin biçimde yavaşlatır.
- Yayın öncesi tek soru. Yeni sayfa yayına alınmadan önce "bu sayfaya hangi sayfadan bağlantı verilecek" sorusu cevaplanır. Cevap yoksa sayfa henüz hazır değildir.
- Kapatma protokolü. Bir kategori, etiket veya liste kapatılırken altındaki adreslerin bağlantı kaynakları tek tek yeniden atanır. Kapatma işlemi, altındaki sayfalara ne olacağı kararlaştırılmadan tamamlanmış sayılmaz.
- Şablon değişimi sonrası zorunlu kontrol. Tema, menü yapısı veya ilgili içerik blokları değiştiyse karşılaştırma taraması yeniden koşulur. Bu, en çok sayfayı aynı anda etkileyen senaryodur ve gözle fark edilmez.
- Kampanya sayfasının bitiş kararı. Kampanya sayfası açılırken, kampanya bittiğinde sayfanın kalacağı mı yönlendirileceği mi kaldırılacağı mı aynı anda kararlaştırılır.
- Periyodik karşılaştırma. Sıklık site büyüklüğüne bağlıdır. Birkaç yüz sayfalık bir sitede üç ayda bir yeterli olabilirken, sürekli ürün ve içerik açılan büyük sitelerde aylık kontrol daha gerçekçidir.
Sık Sorulan Sorular
Yetim sayfa Google cezası mı?
Hayır. Yetim sayfa bir ceza veya manuel işlem konusu değildir, keşif ve bağlam sorunudur. Bir yetim sayfa dizine girmiş ve arama trafiği alıyor bile olabilir; buna rağmen site içi ağa bağlı olmadığı için hâlâ yetimdir. Sorun sayfanın cezalandırılması değil, sayfanın sahip olabileceği görünürlüğe hiç ulaşamamasıdır.
Dışarıdan bağlantı alan bir sayfa yine de yetim sayılır mı?
Evet. Dış bağlantı keşif sorununu büyük ölçüde çözebilir, çünkü Google zaten taradığı başka sitelerdeki bağlantılar üzerinden sayfayı bulabilir. Ancak sayfa kendi sitesinin konu ağına bağlı olmadığı için site içi bağlam sinyalinden yoksun kalmaya devam eder ve ziyaretçi o sayfadan sitenin geri kalanına geçemez. Dış bağlantı alan bir yetim sayfa, düzeltildiğinde en hızlı sonuç veren durumdur.
Bir sayfaya kaç iç bağlantı vermek gerekir?
Sabit bir sayı yoktur ve sayı hedeflemek yanlış ölçüttür. Google'ın kendi ifadesindeki ölçüt erişilebilirliktir: önem verdiğiniz her sayfaya bir tür navigasyon üzerinden ulaşılabilmelidir. Pratikte tek bağlantı sayfayı yetimlikten çıkarır, konu bağlamının kurulması için ise ilgili birkaç sayfadan verilen bağlantı daha anlamlı bir sonuç üretir.
